Beynimizin de tıpkı kalbimiz, kaslarımız ve cildimiz üzere yaşlanır. Fakat umanlar bu yaşlanmanın bireyden bireye farklı süratte olduğunu belirtiyor…
‘’Genetik mirasın, gerilimin, uykusuzluğun, beslenmenin, bedenimizdeki toksin birikiminin ve hareketsizliğin her biri bu süreci ya hızlandırır ya da yavaşlatır’’ diyen Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, beyin yaşını ölçmenin pratik yollarını sıraladı…

Sinyalleri fark etmek değerli

Beyin hücre kalınlığı, gri-beyaz husus hacmi, damar esnekliği, hatta hudut hücreleri temas suratları artık sayısal olarak ölçülebiliyor. Yani bilim, beynin yaşı ölçülebilir mi? sorusuna kesin bir cevap veriyor: Evet, ölçülebilir.
Ancak bunun için bir laboratuvara gitmenize ya da bir MR aygıtına girmenize gerek yok. Zira vücudunuz aslında beyninizin ne kadar güzel çalışıp, çalışmadığını her gün size söylüyor.

Yeter ki bu sinyalleri fark etmeyi öğrenin. Bilim insanları artık biliyor ki, bu küçük testler yanlışsız yorumlandığında bir MR kadar pahalı ipuçları sunabiliyor.

Kendiniz de bunu öğrenebilirsiniz

Beyin yaşı için nörologlar olarak detaylı beyin haritalamaları yapıyor ve size net karşılıklar verebiliyoruz. Fakat pratik olarak kendiniz de bunu test edip öğrenebilirsiniz.

Yürüyüş süratimiz, istikrarımız, koku duyumuz, belleğimiz, hatta parmaklarımızın ne kadar süratli hareket ettiği bile beynimizin yaşı hakkında size ipuçları verir.

Bugün bilim, beyin yaşının ölçülebilir olduğunu söylüyor ve düzgün haber şu ki: Beyin yaşınızı gençleştirmek mümkün!

NASIL ANLAŞILIR?

Hiçbir aygıt olmadan kısa müddette beyninizin genç mi yoksa yaşlı mı olduğunu kabaca anlayabilirsiniz. İşte o test:

1- Yürüyüş hızı

Beyninizin ne kadar yeterli çalıştığını gösteren en muteber biyo-belirteçlerden biridir.

4 metrelik kısa bir arayı ne kadar müddette yürüdüğünüzü ölçün. Şayet bu arayı 4–5 saniyede tamamlıyorsanız, damarlarınız elastik, beyin oksijenlenmeniz eksiksiz demektir.

Ancak 6 saniyenin üzerindeyseniz, damar sertliği ve beyin yaşlanması hızlanıyor olabilir. Bilimsel araştırmalar, yavaş yürüyen şahısların bilişsel gerileme ve demans riskinin yaklaşık % 30 daha yüksek olduğunu ortaya koymuştur.

2- Otur-kalk testi

Bir sandalyeye oturun, kollarınızı göğsünüzde birleştirin ve 30 saniye boyunca kollarınızı kullanmadan kaç kere kalkıp oturabildiğinizi sayın.

Bu test beyninizin kaslarınızla kurduğu irtibatı, yani motor planlama yeteneğini ölçer. 14 ve üzeri tekrar sayısı, beyninizin ve kas sisteminizin harika ahenk içinde olduğunu gösterir. 10–13 ortası olağandır, lakin 9’un altı yavaşlama sinyalidir.

3- Parmak vurma hızı

Elinizin avuç içine öteki elinizle bir aykırı bir düz vurun ya da bir elinizin başparmağını öteki parmaklarınızla birleştirin. Bu kolay testler, beyninizdeki motor yolların mesaj suratını yansıtır. Genç ve sağlıklı bir beyinde bu sürat hayli yüksektir. Parmak hareketlerinin yavaşlaması, nöronlar ortası irtibatın azaldığına, bazen de Parkinson hastalığı yahut bilişsel yavaşlamanın birinci sinyalleri olabilir.

4- İstikrar testi

Tek ayağınızın üzerinde durmayı deneyin. Şayet 10 saniye boyunca düşmeden durabiliyorsanız, beyincik ve istikrar sisteminiz güçlü çalışıyor demektir. 5 saniyenin altına düştüğünüzde, yaşa bağlı istikrar bozulmaları ve sinirsel uyum zayıflamaları başlamış olabilir. İstikrar bozukluğu erken periyotta fark edilirse, nizamlı idmanlarla beyindeki uyum ağları tekrar güçlendirilebilir.

5- Koku testi

Koku duyusu, beynin hafıza merkezleriyle (özellikle hipokampus) direkt ilişkilidir. Bu nedenle kahve, limon, sabun, nane yahut tarçın üzere keskin kokuları ayırt edememek, beyin yaşlanmasının erken belirtisi olabilir.

6- Zihin esnekliği

Bir dakika içinde “b” harfiyle başlayan kaç söz söyleyebilirsiniz? Bu kolay oyun aslında profesyonel nöro-psikolojik testlerde sözel akıcılık testi olarak kullanılır. 10 ve üzeri söz söyleyebiliyorsanız, bilişsel esnekliğiniz şahane demektir. 7–9 ortası olağan kabul edilirken, 6 ve altı zihinsel erişim suratınızın yavaşladığını gösterebilir. Bu idman, beynin yeni temaslar kurma (nöroplastisite) yeteneğini canlı fiyat ve nizamlı yapılırsa söz bulma suratını bile artırabilir.

TERSİNE ÇEVRİLEBİLİR

Tüm bu testler sadece birkaç dakika sürse de beyninizin biyolojik yaşı hakkında kıymetli bilgiler verir. Yavaşlama, unutkanlık, reflekslerde azalma yahut istikrar kaybı fark ediyorsanız, bu beyninizin yardım davetidir. Lakin beyin yaşlanması durdurulabilir, hatta bilakis çevrilebilir. Kâfi ki birtakım sinyalleri önemseyip, vaktinde harekete geçin.

Kaynak: Sözcü