AKP hükümetinin 4 Haziran 2023’te iktisadın başına getirdiği Mehmet Şimşek’in açıkladığı ‘Enflasyonla Mücadele’ programı üçüncü yılını doldururken, o periyot yüzde 38.2 olan yıllık tüketici enflasyonu bugün yüzde 32.6 düzeyinde seyrediyor. Türkiye, yüksek enflasyonla öne çıkan ülkeler ortasında yer alırken G-20’de Arjantin’in akabinde ikinci sırada bulunuyor.

İKİ DEFA REVİZE EDİLDİ

Merkez Bankası yılın birinci iki Enflasyon Raporu’nda kestirimlerini üst revize ederken, son güncellemenin üzerinden kısa müddet geçmeden açıklanan mayıs verisi amaçlara ulaşmanın zorluğunu bir kere daha gösterdi. Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) nazaran mayısta tüketici fiyatları aylık yüzde 1.71, yıllık yüzde 32.6 arttı. Fiyat artışlarının başını giysi ve ayakkabı kümesi çekti. Bu kalemde artış yüzde 11.3 olurken, ulaşım ve konut da enflasyona güçlü katkı verdi. Besin tarafında taze meyve-sebze düşüşü hudutlu rahatlama sağlasa da işlenmiş besin fiyatları yüksek seyrini sürdürdü.

Mayısta en yüksek artış yüzde 15.65 ile uçak bileti, en fazla düşüş ise yüzde 22.21 ile taze zerzevat kümesinde görüldü. Uzmanlara nazaran bu sonlu düşüşler, kira, ulaşım ve temel harcamalardaki artışı telafi etmiyor. Prof. Dr. Hayri Kozanoğlu, “Enflasyon düşmüyor, artıyor. Şimşek vazifede 3 yılı doldurdu, her ay ‘geçici’ demeyi sürdürüyor” diye konuştu.

Finansal Piyasalar Uzmanı İris Cibre ise dar gelirlinin enflasyonunun yüzde 41.5’e ulaştığını belirtti.Cibre, yüzde 26’lık maksat için aylık enflasyonun ortalama yüzde 1.11’e, yüzde 24 gayesi için yüzde 0.89’a inmesi gerektiğini söyledi. Cibre, bu şartlarda bunun güç olduğunu; üst segment talebi de çökmedikçe ve işsizlik artıp, şirketler daha da batmadıkça pek mümkün görünmediğini vurguladı.

ENAG ENFLASYONU YÜZDE 53.13 İTO YÜZDE 36.77 HESAPLADI

Bağımsız Enflasyon Araştırma Grubu’nun (ENAG) açıkladığı bilgilere nazaran tüketici fiyatları mayısta aylık yüzde 2.16, yıllık bazda ise yüzde 53.13 arttı. Böylelikle ENAG’ın hesapladığı yıllık enflasyon resmi dataların üzerinde kalmayı sürdürdü. Öte yandan, İstanbul Ticaret Odası’nın (İTO) mayıs ayı dataları de fiyat artışlarının devam ettiğini gösterdi. İTO İstanbul Tüketici Fiyat Endeksi bir evvelki aya nazaran yüzde 1.53 yükselirken, yıllık artış yüzde 36.77 olarak gerçekleşti.

Ekonomistler ne dedi

EKSİK PROGRAM BAŞARISIZ

Merkez Bankası eski lider yardımcısı Prof. Dr. Fatih Özatay enflasyon değerlendirmesinde, “Eksik program başarısız oldu: Enflasyondaki katılık sürüyor. O denli ki: mayıs: yüzde 32.6. Son 12 ayın ortalaması: yüzde 32.2 Temel enflasyon göstergeleri (B ve C) de öyle” diye konuştu.

BÜYÜME DÜŞÜK, ENFLASYON YÜKSEK

Türkiye İktisat Siyasetleri Araştırma Vakfı Yöneticisi Burcu Aydın, “Düşük büyüme, yüksek enflasyon periyodu Birinci çeyrekte iktisat büyümezken, enflasyon yüzde 31 oldu. Yılın genelinde beklentiler enflasyonun yüksek, büyümenin düşük olması yönünde” yorumunu yaptı.

YIL SONU REVİZYONU GEREKEBİLİR

Prof. Dr. Binhan Elif Yılmaz, “Enflasyon, aylık ve yıllık olarak artmaya devam ediyor. Dezenflasyon süreci yavaşlıyor, tekrar yıl sonu revizyonları gerekebilir” dedi. Prof. Dr. Emre Alkin de “Eskiden ‘enflasyon ne çıkacak’ diye beklerdik. Artık ‘TÜİK ne çıkartacak’ diye bekliyoruz” sözlerini kullandı.

‘Geçici’ gitti yerine ‘jeopolitik risk’ geldi

Mayıs ayında enflasyondaki yükselişin ‘geçici’ olduğunu söyleyen Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, beklentilerin üzerinde gelen son bilgilerin akabinde bu defa jeopolitik gelişmeler ve güç fiyatlarındaki oynaklığa dikkat çekti. Enflasyondaki bozulmanın nedenleri olarak uzun müddettir dış şoklara vurgu yapan Şimşek, uygulanan siyasetler sayesinde bu tesirlerin sınırlandığını savundu. Şimşek, jeopolitik risklerin ve güç fiyatlarındaki dalgalanmaların enflasyon görünümü üzerinde baskı oluşturmaya devam ettiğini belirtti.

Erbakan: AKP sebep, enflasyon sonuç

Yeniden Refah Partisi Genel Lideri Fatih Erbakan, mayıs ayı enflasyon datalarını eleştirerek başkanlık sistemini, Mehmet Şimşek’i ve AKP’yi enflasyonun sebebi olarak gösterdi. TÜİK’in ve ENAG’ın enflasyon bilgilerini ‘facia’ olarak nitelendiren Erbakan, şunları kaydetti: “Başkanlık sistemi sebep, enflasyon sonuç. Mehmet Şimşek sebep enflasyon sonuç. AKP se- bep, enflasyon sonuç. Tercih sizin, ne derseniz deyin. Sebep sizsiniz, faiz ve enflasyon sonuç.”

Kiralarda tavan artırım oranı Yüzde 32.24

Kiracıların ve mesken sahiplerinin merakla beklediği TÜİK’in 12 aylık enflasyon ortalamasına nazaran hesaplanan kirada tavan artırım oranı ortaya çıktı. Açıklanan enflasyon verisiyle birlikte kira ve işyerlerine uygulanacak tavan artırım oranı yüzde 32.24 olarak hesaplandı. Geçen ay kira ve işyerlerine uygulanacak tavan artırım oranı yüzde 32.43 olarak gerçekleşmişti.

Kaynak: Sözcü