Dişi sinek, açık yaraların kokusuna çekilerek yumurtalarını buraya bırakıyor. Yumurtalardan çıkan larvalar (maggot), canlı dokuyla besleniyor. Bu, tedavi edilmezse mevte kadar gidebilecek ağır acılara yol açıyor. 1960’larda sırf Teksas’ta yılda 1 milyon olay tedavi edildiği kestirim ediliyordu.
1960’lardan 1990’lara kadar ABD ve Meksika’da sineğin kökünü kazımak için “steril böcek tekniği” (SIT) kullanıldı. Dişi sinekler sırf bir kere çiftleştiğinden, uçaklarla salınan milyarlarca steril erkek sinek sayesinde popülasyon çökertildi. Bu sistem, soğuk hava şartları ve kimyasal tedavilerle birlikte sineğin 1982 prestijiyle ABD’den büsbütün silinmesini sağladı.
750 MİLYON DOLARA MAL OLMUŞTU
Eradikasyon süreci 750 milyon dolara mal oldu, lakin sığır üretimi üzerindeki olumlu tesiri büyük oldu. O tarihten beri Panama’daki bir tesisten tertipli olarak steril sinekler salınarak Orta Amerika’dan kuzeye yayılma engelleniyordu.
Ancak 2022’den bu yana durum değişti. Yeni Dünya vidalı sineği, onlarca yıl sonra tekrar kuzeye yöneldi. 2023’te Panama’da hadise sayıları patladı; Kasım 2024’te sinekler Meksika’ya ulaştı. Bilim beşerlerine nazaran bu yayılmada sığır hareketliliği, artan sıcaklıklar ve dişilerin steril erkekleri tanıyarak kaçınması üzere faktörler rol oynuyor olabilir.
17 MİLYON SIĞIR RİSK ALTINDA
Şu anda Orta Amerika’daki 17 milyon sığır risk altında. Meksika’da bu sayı iki katı. ABD’nin sadece Teksas ve Florida eyaletlerinde bile 14 milyon sığır tehlikeyle karşı karşıya. Beşerler da etkileniyor; Nisan 2024’ten bu yana Meksika’da sekiz şahısta sinek larvaları görüldü.
ABD, bu tehdide karşı Meksika’dan canlı hayvan ithalatını süreksiz olarak durdurdu. Bölgedeki ülkeler, steril sinek salımlarını artırmak ve nezareti sıkılaştırmak için ortak çalışmalar yürütüyor. Panama’daki tesiste haftalık 100 milyon steril sinek üretiliyor, lakin bu kâfi olmayabilir. 1980’lerde Meksika için haftalık 500 milyon sinek salımı yapılmıştı.
ABD Tarım Bakanlığı, şu anda Meksika’daki kritik bölgelere odaklanıyor. Metapa’daki bir meyve sineği üretim tesisi, haftalık 60 ila 100 milyon steril sinek üretecek halde dönüştürülüyor. Lakin üretimden alana salıma kadar geçen süreç uzun ve sonuçlar çabucak görülmüyor.
Kaynak: Sözcü
